Owczarek belgijski, zgodnie ze swoją nazwą, pochodzi z Belgii. Rasa ta dzieli się na cztery podstawowe odmiany, uznawane przez Międzynarodową Federację Kynologiczną. Odmiana długowłosa czarna to owczarek belgijski Groenendael, odmiana długowłosa płowa i szara to owczarek belgijski Tervueren, odmiana szorstkowłosa płowa to owczarek belgijski Laekenois, natomiast odmiana krótkowłosa płowa to owczarek belgijski Malinois. Wszystkie te odmiany są dość łatwe do rozróżnienia – mimo że psy mają bardzo zbliżoną budowę ciała, ich specyficzne pokrycie włosowe umożliwia poprawne sklasyfikowanie. Poszczególne odmiany owczarków belgijskich są też różnie wykorzystywane przez człowieka, jednak generalnie wszystkie są zaklasyfikowane jako psy pasterskie i zaganiające. Nie wszystkie odmiany owczarków belgijskich cieszą się jednakową popularnością.

Owczarki belgijskie są bardzo inteligentne, bystre i bardzo szybko się uczą. Lubią współpracować z człowiekiem i są podatne na tresurę, jednak dają się ułożyć tylko doświadczonym trenerom. Z tego względu nie poleca się trzymania psów tej rasy mało doświadczonym hodowcom. Głównym problemem przy ułożeniu tego psa jest jego bardzo duża potrzeba ruchu. Jeśli więc owczarek belgijski nie będzie umiejętnie prowadzony, może sprawiać swojemu właścicielowi kłopoty wychowawcze. Najważniejszym elementem wychowania owczarka belgijskiego jest prawidłowa socjalizacja. Pies musi być nauczony zgodnego współżycia z innymi zwierzętami i ludźmi, ze szczególnym uwzględnieniem małych dzieci. Częstym błędem przy układaniu owczarka belgijskiego jest stosowanie metod tresury stosowanej w przypadku owczarków niemieckich, do których są bardzo podobne z wyglądu. Owczarka belgijskiego nie da się zmusić do wykonania polecenia tradycyjnym powtarzaniem komend i egzekwowaniem ich wykonania – pies najczęściej reaguje wtedy agresją, ewentualnie apatią. Jednak uczone za pomocą zabawy szybko opanowują zlecone zadania, choć nauka owczarków belgijskich wymaga od tresera konsekwencji i cierpliwości. Rasa ta słabo nadaje się do trzymania w mieszkaniu, bo owczarki belgijskie najlepiej się czują na dużej przestrzeni, gdzie przez cały czas mogą być bardzo aktywne. Niektóre odmiany wykorzystuje się również do pracy w policji i wojsku, można także trenować je pod kątem psich dyscyplin sportowych.