Owczarek niemiecki należy do grupy psów pasterskich i zaganiających. Właśnie w tej grupie psów zaczęto poszukiwać ras, które nadawałyby się do służby w policji i wojsku. Ze szczególnym zainteresowaniem spotkał się jeden pies owczarski, który ostatecznie stał się początkiem nowej rasy – owczarków niemieckich. Pierwszy oficjalnie zarejestrowany owczarek niemiecki nazywał się Horand von Grafrath. Był to pies pokaźnych rozmiarów, harmonijnie zbudowany, silny i wytrzymały. Nie bez znaczenia był też jego charakter. Owczarek był niezwykle posłuszny, odważny, energiczny i chętny do pracy z człowiekiem. Dla Horanda szukano suk o jak najbardziej zbliżonych cechach fizycznych i psychologicznych, jednak zbyt duże pokrewieństwo krwi między kolejnymi potomkami sprawiło, że wyhodowane psy często odbiegały od zamierzonego wzorca nowej rasy. W 1925 roku na nowo wybrano w ścisłej selekcji osobniki, od których rozpoczął się nowy proces hodowlany.

Rasowy owczarek niemiecki powinien mieć proporcjonalną do reszty ciała głowę, równomiernie zwężającą się w kierunku nosa. Kufa owczarka jest długa i mocna, a policzki lekko zaokrąglone. Pies musi mieć pełne i mocne uzębienie, a szczęki są o nożycowym zgryzie. Migdałowe oczy powinny być osadzone lekko skośnie, z możliwie najciemniejszym kolorem tęczówek. Uszy są wysoko osadzone, ostro zakończone, zawsze stojące z małżowiną skierowaną do przodu.

Owczarki występują w kilku umaszczeniach. Najczęściej jest ono czarne podpalane bądź czarne z podpalaniem brązowym, rudym, płowym lub czerwonym. Zdarzają się też owczarki czaprakowate wilczaste, żelaziste, w różnym odcieniu szarości, czerwono-żółte, czerwono-brązowe albo całkowicie czarne. Owczarki niemieckie mają obfity podszerstek i gęste, raczej krótkie włosy okrywowe. Dwa razy do roku owczarki niemieckie linieją.

Owczarki niemieckie cechuje duże posłuszeństwo i umiejętność szybkiego uczenia się. Psy tej rasy są inteligentne, lojalne, odważne i odporne na niekorzystne warunki. Owczarki niemieckie szybko przywiązują się do swojego właściciela i są mu bardzo oddane. Używane są też jako psy do towarzystwa. Przeciętnie żyją 13 lat, a najczęściej spotykane schorzenia to dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, kłopoty z prostatą, podatność na alergie, gnilec, młodzieńcze zapalenie kości. Owczarkom może się też przytrafić skręt żołądka.